De energietransitie brengt juridische vragen mee voor ondernemers, agrariërs, vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars. Welke toestemming is nodig voor een zonnepark, energiehub, windturbine, batterij of installatie voor warmte- en koudeopslag (WKO)? Wat betekent netcongestie voor een project? En welke verplichtingen gelden voor energiebesparing? De advocaten van Schenkeveld Advocaten helpen u om de publiekrechtelijke en contractuele gevolgen in samenhang te beoordelen.
Energierecht gaat over de regels en afspraken rond de opwekking, opslag, besparing, levering en infrastructuur van energie. Het raakt onder meer de Omgevingswet, vergunningen, netaansluitingen, subsidieregelingen, grondgebruik en overeenkomsten.
Juridisch advies over energieprojecten
Een energieproject vraagt om meer dan alleen een technische oplossing. De locatie, het omgevingsplan, eventuele vergunning- en meldplichten, de beschikbare netcapaciteit en afspraken met betrokken partijen beïnvloeden wat mogelijk is en wanneer het project kan worden uitgevoerd. Wij adviseren over de juridische aandachtspunten en staan cliënten bij in overleg met overheden en andere betrokkenen, en waar nodig in bezwaar-, beroeps- of contractuele procedures.
Bij vraagstukken over energie werken wij waar nodig samen met onze specialisten in het agrarisch recht, vastgoedrecht, ondernemingsrecht en overheidsrecht.

“Doordat bedrijven genoodzaakt zijn te anticiperen op de ontwikkelingen in de energiesector, groeit de behoefte aan juridische hulp.”
Vergunningen voor duurzame energie en energieopslag
Wilt u een zonnepark, energiehub, windturbine, batterij, laadvoorziening of WKO-installatie realiseren? Dan moet per project worden beoordeeld welke regels op de locatie gelden en of een omgevingsvergunning, melding of andere toestemming nodig is. Ook natuur, milieu, veiligheid, landschappelijke inpassing en provinciale of gemeentelijke regels spelen een rol. Niet ieder project doorloopt dezelfde procedure.
Voor projecten die niet passen binnen het omgevingsplan, kan een wijziging van het omgevingsplan of een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit aan de orde zijn. Bij die vergunningverlening speelt onder meer de evenwichtige toedeling van functies aan locaties een rol. Een tijdige beoordeling van de ruimtelijke en juridische randvoorwaarden helpt om knelpunten in de planvorming zichtbaar te maken.
Netcongestie en transportcapaciteit
Beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet kan de aansluiting of het gebruik van transportcapaciteit vertragen. Dat kan gevolgen hebben voor bedrijfsuitbreiding, elektrificatie, woningbouw, bedrijventerreinen en nieuwe energieprojecten. Een verleende omgevingsvergunning betekent op zichzelf niet dat een netaansluiting of voldoende transportcapaciteit beschikbaar is. Dit kan gevolgen hebben voor de uitvoerbaarheid van uw project en vergunning.
Wij beoordelen de juridische positie van betrokken partijen, de bestaande afspraken met de netbeheerder en de gevolgen van vertraging voor vergunningen, contracten en projectplanning. Mogelijke technische of contractuele alternatieven, zoals een andere fasering of flexibiliteit in het energiegebruik, vragen steeds om een beoordeling van de concrete situatie.
Energiebesparing: welke verplichtingen gelden voor uw bedrijf?
Voor energiebesparing is niet alleen het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) van belang. Voor gebouwgebonden maatregelen kan ook het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) gelden. Het Bal bevat de regels voor milieubelastende activiteiten. Het Bbl bevat onder meer regels voor maatregelen van de gebruiksfuncties van gebouwen. De verplichting ziet, voor zover de regeling van toepassing is, niet uitsluitend op energiebesparing: ook bepaalde maatregelen voor hernieuwbare energie en het vervangen van een energiedrager kunnen eronder vallen. De terugverdientijd bedraagt volgens de betreffende bepalingen ten hoogste vijf jaar (Bal, artikel 5.15; Bbl, artikel 3.84).
Een belangrijk aanknopingspunt is het jaarlijkse energiegebruik. De betrokken bepalingen kennen een uitzondering wanneer het gebruik lager is dan 50.000 kWh elektriciteit én lager is dan 25.000 m³ aardgasequivalenten. Of de verplichting daadwerkelijk geldt, hangt daarnaast af van de activiteit of gebruiksfunctie en de overige toepassingsvoorwaarden en uitzonderingen (Bal, artikel 5.15; Bbl, artikel 3.84).
Wie onder de toepasselijke regels valt, kan ook gegevens moeten verstrekken over de getroffen maatregelen. Voor bepaalde grootverbruikers geldt bovendien een onderzoeksplicht. De rapportageverplichtingen zijn geregeld in het Bal en het Bbl; de onderzoeksplicht voor het betreffende energiegebruik van milieubelastende activiteiten staat in het Bal (Bal, artikelen 5.15a en 5.15b; Bbl, artikel 3.84a). Bij de beoordeling kunnen de erkende maatregelenlijsten en de specifieke omstandigheden van het bedrijf of gebouw relevant zijn.
Toezicht, handhaving en maatwerk
Voldoet een bedrijf niet aan een toepasselijke energiebesparings- of rapportageverplichting, dan kan het bevoegd gezag handhavend optreden. Welke maatregel passend en mogelijk is, hangt af van de overtreding en de toepasselijke regels. Een last onder dwangsom kan daarbij aan de orde zijn. Ook de vraag of maatwerk mogelijk is, vergt een beoordeling van de situatie.
Heeft u een aankondiging van een controle, een voornemen tot handhaving of een handhavingsbesluit ontvangen? Dan beoordelen wij welke verplichting volgens het bevoegd gezag is geschonden, of die verplichting in uw situatie geldt en welke reactie of procedure aangewezen is.
Energieprojecten op agrarische grond
Bij een zonnepark, energiehub, windturbine, batterij of andere energievoorziening op agrarische grond komen publiekrechtelijke en privaatrechtelijke vragen samen. Denk aan het omgevingsplan, provinciale regels, natuur- en landschapsbelangen, de netaansluiting en het bestaande agrarische gebruik. Daarnaast moeten grondeigenaar en initiatiefnemer afspraken maken over toegang, aanleg, exploitatie, onderhoud, aansprakelijkheid en het einde van het project.
Afhankelijk van de gekozen constructie kunnen huur, erfpacht of een opstalrecht een rol spelen. Wij helpen bij het beoordelen en vastleggen van die afspraken en bij procedures over de benodigde besluiten.
Klimaat, water en bodem in de fysieke leefomgeving
De energietransitie staat niet los van andere keuzes voor de fysieke leefomgeving. Plannen voor energieopwekking of bedrijfsuitbreiding lopen samen met belangen op het gebied van natuur, water, bodem en ruimtelijke kwaliteit. Omgevingsvisies, programma’s, het omgevingsplan en provinciale regels kunnen van invloed zijn op de locatie en uitvoerbaarheid van een project. Wij brengen de relevante besluiten en belangen in kaart en adviseren over de juridische mogelijkheden.
Wat kunnen onze advocaten voor u betekenen?
Wij kunnen u onder meer bijstaan bij:
- het beoordelen van vergunningen, meldingen en andere toestemmingen voor energieprojecten;
- vraagstukken rond netcongestie, aansluiting, transportcapaciteit en bestaande afspraken;
- de energiebesparingsplicht, informatieplicht, onderzoeksplicht en handhaving;
- het beoordelen van de voorwaarden van toepasselijke subsidieregelingen en besluiten daarover;
- overeenkomsten over grondgebruik, opstal, exploitatie, energieafname en WKO;
- participatie en overleg met omwonenden en overheden;
- bezwaar, beroep en contractuele geschillen.
Wilt u weten welke regels of afspraken voor uw situatie bepalend zijn? Neem contact op met onze advocaten.
Contact
Heeft u een vraag over energiebesparing, een energieproject of netcongestie? Neem contact op met onze advocaten energierecht.
De meest gestelde vragen
Wat is energierecht?
Energierecht omvat juridische vragen over de opwekking, opslag, besparing, levering en infrastructuur van energie. Afhankelijk van het project zijn daarnaast het omgevingsrecht, subsidierecht, agrarisch recht en contractenrecht relevant.
Wanneer geldt de energiebesparingsplicht voor mijn bedrijf?
Dat hangt af van de milieubelastende activiteit of de gebruiksfunctie van het gebouw, het jaarlijkse energiegebruik en de wettelijke uitzonderingen. De drempelbepalingen maken onderscheid tussen een verbruik lager dan 50.000 kWh elektriciteit én lager dan 25.000 m³ aardgasequivalenten, en situaties waarin die uitzondering niet opgaat. Hierbij moet worden beoordeeld of de betreffende regel op uw activiteit of gebouw van toepassing is (Bal, artikel 5.15; Bbl, artikel 3.84).
Wat kan ik doen als netcongestie mijn project vertraagt?
Breng eerst in kaart welke aansluiting en transportcapaciteit zijn aangevraagd of overeengekomen en wat de netbeheerder daarover heeft meegedeeld. Beoordeel vervolgens de gevolgen voor vergunningen, contracten, financiering en de planning. Welke vervolgstap zinvol is, hangt af van die documenten en de feitelijke mogelijkheden op de locatie.
Heb ik een vergunning nodig voor een zonnepark, energiehub of batterij?
Dat is afhankelijk van de locatie, de omvang en uitvoering van het project en de regels die daar gelden. Het omgevingsplan, milieuregels, veiligheid en natuurbelangen kunnen elk een rol spelen. Beoordeel daarom eerst of een vergunning, melding of andere toestemming vereist is.
Wanneer is participatie van omwonenden verplicht?
Bij een aanvraag om een omgevingsvergunning moet worden aangegeven of participatie heeft plaatsgevonden. Als dat is gebeurd, dan moet de aanvrager daarover gegevens verstrekken (Omgevingsregeling, artikel 7.4). De gemeenteraad kan gevallen aanwijzen waarin participatie voorafgaand aan de aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit verplicht is. Of zo’n aanwijzing voor uw project geldt, moet lokaal worden nagegaan.
Welke afspraken zijn belangrijk bij een energieproject op grond van een ander?
Leg in ieder geval vast wie de grond mag gebruiken, voor welke installaties, voor welke duur en onder welke voorwaarden. Ook de toegang, onderhoud, aansprakelijkheid, beëindiging en verwijdering van installaties verdienen hierbij aandacht. De passende juridische vorm hangt af van het project en de positie van de grondeigenaar en het soort installatie.
Gerelateerde artikelen
-
Gemeente mag grondverkoop niet toeschrijven naar gewenste koper
Lees volledige bericht: Gemeente mag grondverkoop niet toeschrijven naar gewenste koperInleiding De gemeente Dronten wil een perceel grond verkopen van 9.000 m² voor het uitbreiden van de vestiging van arbeidsmigranten, aan de volgens haar enige serieuze gegadigde. Door de verkoop voldoet de gemeente ook aan een ander beleidsdoel, namelijk het verminderen van studentenhuisvesting in Dronten-Noord. De beoogde koper is eigenaar van zeventien studentenwoningen. In ruil…
-
Medische omstandigheden leggen gewicht in de schaal bij handhaving
Lees volledige bericht: Medische omstandigheden leggen gewicht in de schaal bij handhavingDe tussenuitspraak die de Afdeling vandaag heeft gedaan, is interessant. Zonder vergunning zijn drie balkons gemaakt aan een woning in Den Haag. De eerder daarvoor aangevraagde vergunning is onherroepelijk geweigerd. Het college van de gemeente Den Haag besluit vervolgens om daartegen handhavend op te treden. In beroep bij de rechtbank Den Haag blijft de beslissing…
-
Kansspel alert
Lees volledige bericht: Kansspel alertOp 3 juli 2026 oordeelde de Hoge Raad dat de overeenkomsten van spelers met uitbaters van illegale gok/kansspel websites niet nietig of vernietigbaar zijn (ECLI:NL:HR:026:1159). Er was discussie over de vraag of deze overeenkomsten nietig of vernietigbaar waren op basis van artikel 3:40 BW, omdat de overeenkomsten volgens sommigen in strijd waren met de goede…


